Bydd mam i ddau o Gaersws, Powys, yn cymryd rhan yn Hanner Marathon Caerdydd 2026 i godi arian i Ambiwlans Awyr Cymru ar ôl i’r elusen achub ei mab.
Yn ôl Zoe Rees, 32 oed, dim ond saith awr oed oedd ei mab Llew pan gafodd ffit ac roedd angen ei ruthro i’r ysbyty ar hofrennydd ym mis Hydref 2020.
Mae Llew yn bump oed erbyn hyn, ac mae’n bosibl na fyddai yma heddiw oni bai am ymateb cyflym yr ambiwlans awyr. Dyna pam ei bod hi eisiau rhoi rhywbeth yn ôl i’r elusen drwy godi arian iddyn nhw yn y ras eleni.
Meddai Zoe, sy’n rhedeg safle carafanau gyda’i gŵr, Peter: “Roedd popeth yn iawn yn ystod fy meichiogrwydd gyda Llew ond cefais ychydig o drafferth yn ystod yr enedigaeth yn yr ysbyty yn Aberystwyth.
“Dim ond saith awr oed oedd e pan oeddwn i’n bwydo ar y fron ar y ward, a dechreuodd gael ffit. Roedd angen iddo gael ei gludo i Ysbyty Singleton, lle cafodd ddwy ffit arall.”
Canfuwyd yn ddiweddarach mai diffyg ocsigen yn ystod genedigaeth Llew oedd yn gyfrifol am y ffitiau.
Ychwanegodd Zoe, sydd hefyd â merch dair oed, Eliza: “Roedd yn frawychus iawn a doeddwn i ddim yn gallu mynd i’r ambiwlans gyda Llew. Roedd yn erchyll ei wylio’n cael ei gludo i ffwrdd, ond roedd criw’r ambiwlans mor anhygoel ac yn rhoi cymaint o dawelwch meddwl i mi.“
Yn Ysbyty Singleton, cafodd Llew ei roi yn yr uned gofal dwys newyddenedigol cyn cael sgan MRI pan oedd yn ddim ond tri diwrnod oed. Datgelodd y sgan fod ganddo greithio ysgafn i uchel ar ei ymennydd a dywedwyd wrth Zoe a Peter mai dim ond 20% o siawns oedd ganddo o gerdded, siarad nac eistedd i fyny.
Dywedodd Zoe: “Roedden ni newydd symud i dŷ newydd yr wythnos cynt ac fe ddechreuon ni feddwl y gwaethaf – sut bydd e’n cerdded i fyny’r grisiau, a fydd e’n gallu chwarae pêl-droed rhyw dro?
“Roedd y diffyg ocsigen wedi effeithio ar ochr echddygol ei ymennydd a dywedodd meddygon bod siawns uchel y byddai’n cael epilepsi. Er bod y tebygolrwydd y byddai’n gallu cerdded, siarad ac eistedd yn fach, fydden ni ddim yn gallu gweld yr effaith wirioneddol nes i Llew droi’n ddwy oed ar ôl gorfod cyrraedd ei gerrig milltir, felly fe ddechreuon ni ffisiotherapi dwys.
“Roedden ni’n dyheu am iddo fod yn ddwy oed pan gafodd ei eni, er mwyn i ni wybod sut beth fyddai bywyd iddo.”
Yn rhyfeddol, er gwaethaf yr hyn ddywedodd y meddygon, dechreuodd Llew gyrraedd ei holl gerrig milltir – clapio, chwerthin, cropian ac yna cerdded.
Meddai Zoe: “Tarodd Llew’s bob un o’i gerrig milltir – mae’n hollol anghredadwy. Rydyn ni’n byw mewn ardal mor wledig, felly roedd amser yn wirioneddol werthfawr. Fodd bynnag, yr oedd yn yr ambiwlans awyr mor gyflym nes iddyn nhw ei achub a’i ansawdd bywyd hefyd.
“Roedden ni’n drist iawn o feddwl y gallai chwaraeon gael eu cymryd oddi arno, felly roedd bob amser yng nghefn ein meddyliau pe bai Llew yn gallu cerdded o gwbl, yna byddai’n arwydd i redeg Hanner Marathon Caerdydd i godi arian.
“Mae wedi cymryd amser hir i ni deimlo’n ddigon cryf i siarad am yr hyn ddigwyddodd, ond mae Llew mor egnïol ac wrth ei fodd yn rhedeg. Mae arnom ddyled wirioneddol i’r ambiwlans awyr am bopeth. Nid hofrennydd yn unig ydyw, ond y staff sy’n gweithio yno hefyd. Maen nhw’n anhygoel. Pan aethpwyd â Llew i ffwrdd, cawsom flanced gyda hofrennydd arni yn ogystal â thystysgrif i nodi ei ehediad cyntaf. Maen nhw’n ceisio troi rhywbeth sy’n eithaf trawmatig yn rhywbeth mwy cadarnhaol, ac mae’n golygu hefyd bod y pethau hyn gennym ni i siarad â Llew am yr hyn a ddigwyddodd iddo.“
Bydd Zoe yn cymryd rhan yn Hanner Marathon Caerdydd ynghyd â’i gŵr, ei dwy chwaer a’i thad, a fydd hefyd yn codi arian i’r elusen.
Ychwanegodd: “Doedd rhedeg erioed yn gamp roedden ni’n cymryd rhan ynddi, felly mae hyfforddi ar gyfer yr hanner marathon wedi agor byd newydd i ni i gyd. Erbyn hyn, mae Peter a minnau’n cael nosweithiau pan fyddwn yn mynd ar ddêt i redeg, ac ar Ddydd San Steffan, aeth y teulu cyfan allan i redeg – mae wedi newid ein ffordd o fyw ac mae’n un o’r pethau gorau i mi ei wneud erioed.”
Dywedodd Matt Newman, Prif Weithredwr Run 4 Wales, trefnwyr y digwyddiad: “Mae gan bob un o’n rhedwyr resymau mor arbennig a phersonol dros ymuno â’r llinell gychwyn ac rydyn ni bob amser yn cael ein hysbrydoli wrth glywed beth sy’n eu cymell – boed hynny’n golygu codi arian i elusennau anhygoel neu geisio rhedeg eu hamser gorau erioed. Rydyn ni’n dymuno pob lwc i Zoe a’i theulu gyda gweddill eu hyfforddiant ac rydyn ni’n edrych ymlaen at eu cefnogi o gwmpas y cwrs ar ddiwrnod y ras.”
Mae Ambiwlans Awyr Cymru yn cael ei harwain gan feddygon ymgynghorol, gan fynd â thriniaethau o safon ysbyty at gleifion ac, os bydd angen, eu trosglwyddo’n uniongyrchol i’r ysbyty mwyaf priodol ar gyfer eu salwch neu anaf.
Caiff ei darparu drwy bartneriaeth unigryw rhwng y trydydd sector a’r sector cyhoeddus. Mae’r Gwasanaeth Casglu a Throsglwyddo Meddygol Brys (EMRTS) yn darparu meddygon ymgynghorol ac ymarferwyr gofal critigol medrus iawn y GIG i weithio yng ngherbydau’r Elusen.
Mae’r gofal critigol uwch hwn yn cynnwys y gallu i roi anaesthesia, darparu trallwysiadau gwaed, a chynnal mân lawdriniaethau, i gyd yn y fan lle bu’r digwyddiad.
Fel gwasanaeth Cymru gyfan, bydd criwiau ymroddedig yr elusen, ble bynnag y maen nhw wedi’u lleoli, yn teithio ar hyd a lled y wlad i ddarparu gofal brys sy’n achub bywydau.
Dywedodd Hugh Tamlyn, Rheolwr Codi Arian Rhanbarthol Ambiwlans Awyr Cymru: “Mae’n wych clywed bod Llew yn gwneud mor dda ar ôl y dechrau anodd a gafodd mewn bywyd. Mae stori Llew mor ysbrydoledig, ac rydyn ni wrth ein bodd o glywed bod y teulu eisiau codi arian ar gyfer ein helusen achub bywydau.
“Pob lwc gyda Hanner Marathon Caerdydd, rydyn ni wir yn gwerthfawrogi’r gefnogaeth gan bob un ohonoch chi. Mae angen i Ambiwlans Awyr Cymru godi £13 miliwn bob blwyddyn i gadw’n hofrenyddion yn yr awyr a’n cerbydau ymateb cyflym ar y ffordd. Drwy gymryd rhan yn Hanner Marathon Caerdydd, bydd yr ymdrech hon i godi arian yn ein helpu ni i barhau i fod yno i bobl Cymru pan fyddant ein hangen ni fwyaf. Diolch yn fawr iawn.”
I gael rhagor o wybodaeth am Hanner Marathon Caerdydd ar ddydd Sul 4 Hydref, ewch i: cardiffhalfmarathon.co.uk/ neu i gyfrannu at dudalen codi arian Zoe, ewch i: cardiffhalf26.enthuse.com/pf/peter-rees
